حسن کریم‌زاده، طراح گرافیک و مدیر‌هنری نشر هیچ؛ با رجعت به سده‌های پیشین و همچنین به ریشه‌های فن صفحه‌آرایی در ایران و اروپا، به هنری تحت عنوان «کتاب‌آرایی» بر می‌خوریم که از رونق وافری برخوردار بوده است. «کتاب‌آرایی» در ایران مجموعه‌ای از فنون جلدسازی و صحافی و نیز هنرهای نگارگری و خوشنویسی را شامل می‌شده که توسط هنرمندان و اساتید طراز اولِ آن زمان شکل می‌گرفته است.

اگر چیدمان و چند‌و‌چونِ نوشتار را به بیان امروزی، "لی‌آوت" یا "صفحه‌آرایی" تعبیر کنیم، این امر به عهده‌ی هنرمند خطاط بوده است؛ تمامی جذابیت بصری بخش‌های نوشتاری کتاب، با بهره‌گیری از خطوط نسخ، ثلث، ریحان، تعلیق و نستعلیق و با استفاده از کادربندی‌ها و حاشیه‌نویسی‌ها شکل می‌گرفته است.

در گذر زمان اما، ابداع تکنیک‌های نوینِ تکثیر متون، تاثیر مستقیمی روی این هنر که در بدو شکل‌گیری‌اش به دستان و ذوق معدود هنرمندان ایران و جهان محدود می‌شد گذاشت. این تاثیر را نوعی استحاله‌ی "هنر" به "فن" می‌دانم؛ چراکه با ورود حروف سربی و دستگاه‌های مرتبط آن به چرخه‌ی چاپ و تکثیر، و بعدها سیستم‌های ابتدایی تایپ و لایناترون، و در پی آن ظهور کامپیوتر! و استفاده از نرم‌افزارهای تحت ویندوز، عملاً هنر صفحه‌آرایی با فن حروف‌نگاری عجین شد.

کما این‌که امروزه حداقل آشنایی با نرم‌افزارهای تایپ، برای تنظیم و آرایش صفحات کتاب‌های صرفاً نوشتاری بسنده می‌کند. بدیهی است حضور یا مشاوره‌ی طراح گرافیک (به عنوان متخصص) در کنار حروف‌نگار، مقوله‌های نظیر انتخاب نوع و سایز قلم‌ها، اندازه و فواصل سطرها و حروف، تنظیم فضاهای منفی و مواردی از این دست را سامان خواهد داد.

اما در کتاب‌های تصویری معیار آرایش صفحات، بسیار متفاوت و متکی به اصول و قواعد بصری طراحی گرافیک است. چراکه در اینجا متن با تصویر درگیر شده و تا پایان کتاب پیش می‌رود.

شاید بتوان کتاب را از نظر صفحه‌آرایی، برادرخوانده‌ی مجله‌ها خواند؛ با این تفاوت که در یک نشریه، متن و تصویر در بخش‌های متعدد رل‌های متنوعی بازی می‌کنند اما در کتاب، هردو در خدمت روح کلی اثر قرار می‌گیرند. حفظ سیر منطقی متن در کنار تصاویر، و مدیریت فضای مثبت و منفی متناسب به منظور ایجاد جو چشم‌نواز برای بهتر دیدن و بهتر خواندن؛ به زعم من از مهم‌ترین نکاتی است که در صفحه‌آرایی اینگونه کتاب‌ها باید رعایت شود.